Πρότυπα – Kανονισμοί

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 89/106, από 01/04/01 τα τσιμέντα που κυκλοφορούν σε όλα τα κράτη μέλη πρέπει να είναι πιστοποιημένα, να φέρουν σήμανση CΕ και να είναι σύμφωνα με τα ισχύοντα Ευρωπαϊκά Πρότυπα,

ΕΝ 197-1 : Τσιμέντο Μέρος - 1 : "Σύνθεση, προδιαγραφές και κριτήρια συμμόρφωσης για κοινά τσιμέντα" και
ΕΝ 197-2 : Τσιμέντο Μέρος - 2 : "Αξιολόγηση συμμόρφωσης"

Στη χώρα μας ισχύουν τα αντίστοιχα Ελληνικά Πρότυπα ΕΛΟΤ ΕΝ 197-1 και ΕΛΟΤ ΕΝ 197-2

2. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ - ΣΤΟΧΟΙ ΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ

Το τσιμέντο, βάσει της παραπάνω Οδηγίας, πρέπει να πληροί ορισμένες ελάχιστες απαιτήσεις, όσον αφορά τις ιδιότητές του και τη σταθερότητα παραγωγής του.

Στην σύνταξη των εν λόγω προτύπων συμπεριελήφθησαν και κωδικοποιήθηκαν όλα τα κοινής αποδοχής και ευρείας χρήσης τσιμέντα, που παράγονται στις χώρες μέλη, με αποτέλεσμα τη δημιουργία κοινής ορολογίας για όλους τους μελετητές - χρήστες - κατασκευαστές δομικών έργων της ΕΕ.

Η ποιότητα του τσιμέντου πιστοποιείται στο αυστηρότερο επίπεδο αξιολόγησης συμμόρφωσης, με εξωτερική δειγματοληψία, από ανεξάρτητο αναγνωρισμένο φορέα πιστοποίησης.

3. ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΣΙΜΕΝΤΩΝ

Για την παραγωγή του τσιμέντου χρησιμοποιούνται πρώτες ύλες αλλά και υλικά υποκατάστασης (ποζολάνη, ιπτάμενη τέφρα - πυριτική ή ασβεστολιθική, σκωρία υψικαμίνου κλπ.) που απαντούν σε κάθε χώρα. Με βάση τη διαθεσιμότητα των υλικών αλλά και τις απαιτήσεις των εφαρμογών, δημιουργήθηκαν οι διάφοροι τύποι τσιμέντων που παράγονται παγκοσμίως, όπως καθαρό ή αμιγές τσιμέντο, τσιμέντο με ποζολάνη, ιπτάμενη τέφρα, σκωρία υψικαμίνου, ασβεστόλιθο, πυριτική παιπάλη κλπ., τα οποία περιλαμβάνονται στο πρότυπο (Πίνακας 2). Προβλέπονται συνολικά 27 τύποι τσιμέντων τα οποία όμως δεν παράγονται ή δεν κυκλοφορούν κατ' ανάγκη σε κάθε χώρα μέλος, λόγω των ιδιαιτεροτήτων που προαναφέρθηκαν.  Δεν είχαν  περιληφθεί μέχρι σήμερα τσιμέντα ανθεκτικά στα θειικά (για τα οποία παρέμενε σε ισχύ το ΠΔ 244/80), τα οποία όμως προστέθηκαν στην τελευταία αναθεώρηση του Προτύπου του 2011 σε 7 συνολικά τύπους.

Το πρότυπο ΕΝ 197-1 προδιαγράφει σε γενική μορφή τους εξής τύπους τσιμέντου :

Πίνακας 1: Βασικοί τύποι τσιμέντου

ΤΥΠΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
CEM I Τσιμέντο Πόρτλαντ
CEM IΙ Σύνθετο Τσιμέντο Πόρτλαντ
CEM IΙΙ Σκωριοτσιμέντο
CEM IV Ποζολανικό Τσιμέντο
CEM V Σύνθετο Τσιμέντο

Το είδος και το ποσοστό των συστατικών του τσιμέντου, τα οποία χρησιμοποιούνται για την παραγωγή, σύμφωνα με το πρότυπο, καθορίζουν τους τύπους και τα 27 προϊόντα τσιμέντου που αναλυτικά αναφέρονται στον Πίνακα 2.

Επίσης προδιαγράφονται και 6 κατηγορίες αντοχών, στις οποίες κατατάσσονται τα τσιμέντα, ανάλογα με την αντοχή σε θλίψη τσιμεντοκονιάματος, σύμφωνα με το πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 196-1 Μέθοδοι δοκιμών τσιμέντου - Μέρος 1 : Προσδιορισμός αντοχών.

Κάθε κατηγορία ορίζεται από ένα κατώτερο και ένα ανώτερο όριο αντοχής. Το κατώτερο όριο αντοχής των 28 ημερών χαρακτηρίζει την συγκεκριμένη κατηγορία. Κάθε μία από τις παραπάνω περιλαμβάνει δύο υποκατηγορίες ανάλογα με τον χρόνο ανάπτυξης της αντοχής : Κανονική (Ν) ή Ταχεία (R). (Πίνακας 3)

Πίνακας 3: Απαιτήσεις μηχανικές και φυσικές οριζόμενες ως χαρακτηριστικές τιμές


Κατηγορία
Αντοχής
Αντοχή στη θλίψη
MPa
Αρχικός χρόνος
πήξης
Διόγκωση
(Διαστολή)
  Αρχική
αντοχή
Τυπική
αντοχή
   
  2 ημέρες 7 ημέρες 28 ημέρες min mm
32,5 N - ≥ 16.0 ≥ 32,5 ≤ 52,5 ≥ 75 ≤ 10
32,5 R ≥ 10.0 -
42,5 N ≥ 10.0 - ≥ 42,5 ≤ 62,5 ≥ 60
42,5 R ≥ 20.0 -
52,5 N ≥ 20.0 - ≥ 52,5 - ≥ 45
52,5 R ≥ 30.0 -

Η συμμόρφωση των τσιμέντων ως προς τα όρια αντοχών είναι στατιστική και περιγράφεται στο πρότυπο.

Ο συμβολισμός των διαφόρων τσιμέντων, σύμφωνα με το πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 197-1, καθορίζεται από:
  • τον κύριο τύπο τσιμέντου,
  • το ποσοστό clinker,
  • τον τύπο του δεύτερου κύριου συστατικού,
  • την κατηγορία αντοχής,
  • το επίπεδο της πρώιμης αντοχής,
όπως παραστατικά φαίνεται στο Σχήμα 1.

Σχήμα 1: Ονοματολόγια Τσιμέντων ΕΛΟΤ ΕΝ 197-1




ΑΝΑΓΡΑΦΟΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟΥΣ ΣΑΚΟΥΣ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό Τσιμέντου που εφαρμόστηκε στη χώρα μας την 1/4/2002 στους σάκους τσιμέντου πρέπει να αναγράφονται διάφορα στοιχεία που αφορούν το περιεχόμενο τσιμέντο, καθώς και οδηγίες προφύλαξης κατά τη χρήση του.

Τα στοιχεία που πρέπει να αναγράφονται είναι:
  1. Η σήμανση συμμόρφωσης CE
  2. Ο αριθμός αναγνώρισης του φορέα πιστοποίησης
  3. Επωνυμία ή διακριτικό σήμα παραγωγού
  4. Ονομασία ή διακριτικό σήμα εργοστασίου όπου παράχθηκε το τσιμέντο
  5. Τα δύο τελευταία ψηφία του έτους κατά το οποίο τοποθετήθηκε η σήμανση στο σάκο
  6. Αριθμός του πιστοποιητικού συμμόρφωσης της ΕΕ
  7. Ονομασία προτύπου σύμφωνα με το οποίο έγινε η παραγωγή, δηλ. ΕΝ 197-1
  8. Τύπος τσιμέντου και κατηγορία αντοχής όπως ορίζεται στο ΕΝ 197-1
  9. Πρόσθετες πληροφορίες αν απαιτούνται
  10. Επισημάνσεις και Οδηγίες ασφαλείας:
     
    Σύμβολο Περιγραφή

    Xi

    Ερεθιστικό

    R 36/37/38

    Ερεθίζει τα μάτια, το
    αναπνευστικό και το δέρμα

    R43

    Μπορεί να προκαλέσει
    ερεθισμό σε επαφή με
    το δέρμα

    S 2

    Μακριά από παιδία

    S 22

    Μην αναπνέετε την σκόνη

    R 24/25

    Αποφύγετε την επαφή με
    δέρμα και τα μάτια

    S 26

    Σε περίπτωση επαφής με τα μάτια πλύνετέ τα αμέσως και ζητήστε ιατρική συμβουλή

    S37

    Να φοράτε τα κατάλληλα
    γάντια


Τα οφέλη που προκύπτουν για τον καταναλωτή από την αναγραφή όλων των στοιχείων είναι:

Σημεία (1) - (2) : Ο καταναλωτής θα γνωρίζει από ποιόν φορέα της Ελλάδας ή του εξωτερικού είναι πιστοποιημένο με σήμα ποιότητας CE το τσιμέντο. Σύμφωνα με τον κανονισμό τσιμέντου είναι υποχρεωτική η λήψη Σήματος Ποιότητας CE για να πωλείται το τσιμέντο στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σημεία (3) - (4) :
Γνωρίζει πλέον ο καταναλωτής όχι μόνο από ποια εταιρεία αγοράζει το προϊόν αλλά και από ποια μονάδα παραγωγής της.

Σημείο (5) :
Γνωρίζει το έτος κατά το οποίο το τσιμέντο σακκεύτηκε.

Σημείο (8) :
Όσον αφορά τον τύπο τσιμέντου αναφέρονται πλέον στην ονομασία και τα επιπλέον κύρια συστατικά εκτός του κλίνκερ. Έτσι ο καταναλωτής έχει πληρέστερα στοιχεία για την σύσταση του τσιμέντου που αγόρασε και για την ποιότητα του. Επιπλέον η κατηγορία αντοχής αναφέρεται στο κάτω όριο αντοχής και όχι στον μέσο όρο. Υπάρχει έτσι σημαντικότατη διασφάλιση όσον αφορά την αντοχή του προϊόντος.

Σημείο (9) :
Πιθανόν αναφέρονται επιπλέον χρήσιμα στοιχεία για ειδικές κατασκευές.

Σημείο (10) :
Προειδοποιείται ο καταναλωτής για πιθανά προβλήματα κατά την χρήση του τσιμέντου και για τους τρόπους προφύλαξης